A-M

Hloroform – značenje, pojam

Definicija i poreklo pojma hloroform

Prema definiciji je hloroform hemijsko jedinjenje trihlormetan, koje je jedna sasvim bezbojna tečnost, koja je gusta i veoma karakterističnog mirisa.

Dakle, prema hemijskoj strukturi je hloroform derivat ugljovodonika u tečnom stanju, koji ima jedan slatkast miris, bez boje je i određene je hemijske gustine.

Hemijska formula hloroforma jeste odgovarajuća nazivu trihlormetan i izražava se kao CHCl3.

Postoje brojni naučni dokazi koliko je hloroform jedinjenje štetno za zdravlje ljudi, a neke pak i najnovije studije su potvrdile i da ima izražena kancerogena svojstva te da izaziva mutacije na ćelijama u smislu njihovog nenormalnog multipliciranja i da dovodi do nastanka malignih bolesti.

Danas postoje proizvodna postrojenja u kojima se ova posve opasna materija proizvodi, te njome rukuju ljudi koji su za to najpre i stručni i dobro edukovani, no nekada je bilo poznatoi da se hloroform upotrebljavao kao anestetik u opštoj anesteziji, tačnije kao takozvano sredstvo za „podizanje anestetičkog dejstva“.

Anestezija, posebno opšta koja se koristi u nekim ozbiljnijim hirurškim zahvatima, jeste i sama po sebi procedura velikog rizika koja pacijente dovodi u stanje gubitka svesti i uvek je rizik da li će se sam pacijent iz takvog stanja moći da probudi.

Upravo za potrebe opšte anestezije jeste korišćen hloroform i to veoma dug period, dok istraživanja nisu utvrdila da su njegova štetna dejstva prevelika i da se on mora isključiti iz upotrebe i zameniti nekim drugim supstancama.

Poznato je da se hloroform koji je duže vreme izložen dejstvu kiseonika oksiduje, i da tako prelazi u jedinjenje koje je poznato kao veoma otrovan fosgen, danas popularan kao bojni otrov.

Danas se ovo jedinjenje koristi sve ređe i sve manje, i pre svega u svrhu hlađenja, mada se pokušava obustaviti i njegova upotreba u ove svrhe kada se znba koliko je on zapravo štetan za čoveka i živi svet uopšte.

Hloroform ili formil hlorid kao hemijsko jedinjenje i njegova primena u medicini

Kako je ranije navedeno, hloroform je kao jedinjenje upotrebljavan u medicini kao jači opšti anestetik, uz etar i halotan, ali je veoma brzo ustanovljeno da je on veoma štetan i toksičan i za čoveka i za biljni i životinjski svet uopšte.

Anestezija je medicinski obješnjeno stanje koje je reverzibilno i kontrolisano nespecifično izazvana depresija centralnog nervnog sistema, i njene osnovne odlike jesu anestetički efekat odnosno uklanjanje osećaja bola; amnestički efekat ili gubitak pamćenja na događaj koji se zbiva za vreme intervencije; pad mišićnog tonmusa i refleksa; hipnotizacija i gubitak svesti koji je vrlo jasno kontrolisan hemijskim materijama, i traje različito dugo vreme.

Onaj ko se nikada nije susreo sa ovim jedinjenjem, poznaje ga prema tome da ima veoma karakterističan i sladunjav miris koji se opisuje kao „neprijatan i jak“ i koji „štipa sluznice“.

Temperatura na kojoj ključa hloroform je 61,2 ˚ C, te je lako isparljivo jedinjenje iako se suštinski nalazi u tečnoj bezbojnoj formi.

Kako je relativno male gustine koja iznosi 1,49 grama na kubni centimetar, hloroform veoma lako pod dejstvom kiseonika i svetlosti podleže oksidaciji i pretvara se u otrovni fosgen, koji je smrtonosna supstanca i ubraja se u bojne otrove.

Danase se hloroform ne upotrebljava u medicinske svrhe, i veoma se pažljivo i proizvodi i skladišti pre svega kao industrijska supstanca koja je značajna za proizvodnju teflona, ali je i ovaj pokazan kao kancerogena materija te se polako i on izbacuje iz upotrebe.

Na žalost, hloroform se danas može naći ilegalno, te su poznati slučajevi njegove zloupotrebe kao omamljivača i kao sastojka takozvane „droge za silovanje“, te se veoma teško dokazuje njegovo i prisustvo u organizmu naknadno, ali on može da u većim količinama izazove smrt osobe kojoj je nestručno dat.

U hemijskom pogledu je hloroform poznat i kao dobar rastvarač za supstance koje su polarne, te je on sam takozvani polarni rastvarač za organske supstance, a poznato je da se upravo zbog takvog svojstva i upotrebljavao kao sirovina za proizvodnju freona, kao materije koja ima rashladni efekat.

Kako se hloroform proizvodi u industrijske svrhe i koja je njegova današnja primena

Kada je u pitanju industrijska proizvodnja hloroforma, on je u opticaju kao jedna bazična sirovina za pravljenje freona i teflona, te se u industriji hloroform dobija tako što se zagreva mešavina hlora i monohlormetana ili čistog metana na temperaturi od 400 do 500 ˚ C.

Na toj temperaturi dolazi do jednog hemijskog procesa koji se zove halogenizcija slobodnih radikala, koja podrazumeva da se ove bazične forme jedinjenja pretvaraju u složene hlorne polimere, te se daljim procesom hlorisanja, iz hloroforma otpušta ugljen tetra hlorid i tako nastaje zapravo mešavina četri hlor metana.

Pomenuta četri hlor metana jesu – mono hlor metan; di hlor metan; ugljen tetra hlorid i hloroform, te se oni na dalje odvajaju procesom koji se u hemiji naziva destilacija.

U nekim manjim količinama je poznato i da se hloroform može dobiti postupkom takozvane haloformne reakcije acetona i natrijum hipohlorita.

Poznata je i varijanta hloroforma koja sadrži jedan atom teškog vodonika koji je poznat kao izotop vodonika deuterijum, pa se i sam takav hloroform naziva deuterizovani hloroform, i stabilno je jedinjenje u hemijskom smislu, te se kao takav koristi kao rastvarač u poznatoj proceduri NMR spektroskopiji, i kao kontrastno sredstvo.

Sam se deutero hloroform proizvodi iz reakcije acetona ili etanola sa natrijum ili kalcijum hipohloritom, ili u nešto savremenijoj i danas češće upotrebljavanoj reakciji natrijum deuteroksida i hloral hidrata.

Nekada se dešava da se ovakva reakcija koja je među stručnjacima poznata i kao haloformna desi sasvim nenamerno ili slučajno odnosno akcidentalno, te da se u domaćinstvu korišćenjem jakih izbeljivača kakav je natrijum hipohlorit, stvaraju spojevi sa acetonom, butanonom, etanolom ili izopropijum alkoholom, i da tako nastanu pored ostalih štetnih proizvoda kakvi su hloroaceton i dihloroaceton i određene količine hloroforma, koji udisanjem izaziva trovanje.

Dakle, i u svakodnevnom radu se u hemijskim supstancama koje su u upotrebi u domaćinstvu kao izbeljivači ili sredstva za čišćenje, nalaze one supstance koje su sastojci u hemijskoj proizvodnji hloroforma, te se generalno njima mogu izvršiti zadesna ili namerna trovanja, koja su veoma opasna i teška, te se mora blagovremeno reagovati, jer to spada u domen hitnih medicinskih stanja.

Sponzorisano

loading...
Loading...